Οξέα

 

Αυτή η πινακίδα βρίσκεται έξω από χημικά εργαστήρια όπου υπάρχουν οξέα. Μας δίνει αμέσως μια βασική πληροφορία για τη φύση των οξέων: διαβρώνουν τις επιφάνειες καθώς και το δέρμα μας.

Τα οξέα υπάρχουν παντού γύρω μας αλλά και μέσα στο σώμα μας. Μάλιστα κάποια ζώα χρησιμοποιούν τα οξέα ως αμυντικό μηχανισμό για να απωθήσουν τους θηρευτές τους. Ένα τέτοιο ζώο είναι ο θαλάσσιος γυμνοσάλιαγκας που φαίνεται στη διπλανή φωτογραφία. Το όπλο του είναι το θειϊκό οξύ, ένα οξύ που χρησιμοποιούμε κι εμείς στην παρασκευή λιπασμάτων, εκρηκτικών καθώς και στη διύλιση του πετρελαίου.

Τα οξέα στην καθημερινότητα

Παρακάτω ακολουθεί μια σειρά οξέων που συναντάμε στην καθημερινότητά μας και τα προσλαμβάνουμε μέσω του φαγητού μας.

Κιτρικό οξύ

Βρίσκεται στα λεμόνια και στα πορτοκάλια.

Υπάρχει στα κύτταρα των οργανισμών και βοηθάει στη μετατροπή της τροφής σε ενέργεια.

Στη βιομηχανία χρησιμοποιείται ως αρωματικό και συντηρητικό  στις τροφές και τα ποτά, κυρίως τα μη αλκοολούχα (π.χ. λεμονάδες). Ως πρόσθετο τροφίμων επισημαίνεται με τον κωδικό Ε330.

Επίσης χρησιμοποιείται στην παρασκευή σαπουνιών και απορρυπαντικών πλυντηρίων.

Φωσφορικό οξύ

Υπάρχει σε φρούτα και λαχανικά, αλλά κυρίως παράγεται από πετρώματα.

Χρησιμοποιείται στην παρασκευή αναψυκτικών όπως η Coca-Cola όπου λειτουργεί ως συντηρητικό και της δίνει έντονη γεύση (Ε338).

Επίσης χρησιμοποιείται στην παρασκευή λιπασμάτων και καθαριστικών προϊόντων.

Έχει σημαντικές παρενέργειες στον άνθρωπο μεταξύ των οποίων καταστρέφει τα δόντια και προκαλεί νεφρική ανεπάρκεια.

Οξικό οξύ

Το οξικό οξύ προέρχεται από το ξύδι.

Χρησιμοποιείται στα τρόφιμα (Ε260) για τη ρύθμιση της οξύτητας καθώς και ως γεύση.

Ασκορβικό οξύ

Υπάρχει σε φυτά και ζώα. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να παράγει αυτό το οξύ (βιταμίνη C).

Έλλειψη αυτής της βιταμίνης προκαλεί τον θάνατο.

Ε300

Ιδιότητες των οξέων

Τα διαλύματα των οξέων έχουν όξινη γεύση.

Τα διαλύματα των οξέων μεταβάλλουν το χρώμα των δεικτών. Δείκτες είναι χημικές ουσίες οι οποίες παρουσία οξέων αλλάζουν χρώμα. Δείκτες  περιέχονται στο κόκκινο λάχανο, στο τσάι, στα πέταλα πολλών λουλουδιών όπως τα κόκκινα τριαντάφυλλα.

Τα διαλύματα των οξέων αντιδρούν με το μάρμαρο και τη μαγειρική σόδα. Από τις αντιδράσεις αυτές παράγεται διοξείδιο του άνθρακα.

Τα διαλύματα των οξέων αντιδρούν με πολλά μέταλλα και ελευθερώνουν αέριο υδρογόνο.

Το σύνολο των κοινών ιδιοτήτων των διαλυμάτων των οξέων ονομάζεται όξινος χαρακτήρας.